De Broedergemeente en het beschavingsoffensief

Kerkgebouw 'We eegi kerki'

Kerkgebouw ‘We eegi kerki’

In het nieuwe kerkgebouw van Amsterdam-Zuidoost “Wi Eegi Sani” waren we op 17 april getuige van een geanimeerde lezing en gedachtewisseling over dit onderwerp. De inleider, dr. Frank Dragtenstein, introduceerde zichzelf als iemand met degelijke EBG-roots. Hij typeerde zijn onderwerp als een offensief, wat bij eerdere presentaties wel als confronterend overkwam.

We waren zo bij voorbaat gewaarschuwd, maar hij bracht zijn verhaal met overtuigingskracht, gedocumenteerd door oude foto’s en kranten, en met charme. Zo veroverde hij zijn gehoor.

Allereerst door wat hij te zeggen had in een breder kader te plaatsen. Hij plaatste de rol van de EBG-zending en van de Nederlandse regering.in de internationale verhoudingen van toen. Met die insteek besprak hij de periode 1863-1914. Er was toen wereldwijd een soort Europeanisering in de internationale berichtgeving. Bijv. bij de onderdrukking van de “Boxer-opstand” in China en bij beelden uit de Atjeh-oorlog in wat nu Indonesië is, was het suggererende commentaar: “Hier wordt iets grootsch verricht!” Europese vorsten en politici werden op een voetstuk geplaatst in de toenmalige kranten, de Volksbode, bedoeld voor de gewone man,  en de West-Indiër, bedoeld voor de bovenlaag in Suriname.

Om wie ging het? Dr. Dragtenstein noemde een totaal van 52.000 inwoners, ca. 33.500 vrijverklaarden verspreid over 220 plantages, 3000 blanken en 15.000 eerder vrijverklaarden.

Het beschavingsoffensief was een gecoördineerde cultuurpolitiek die ook door de zendelingen ondersteund werd. Met name belichtte hij de zgn. “majesteitscultus”, d.w.z. eenzijdig blanke berichtgeving over Europese vorstenhuizen en politieke ontwikkelingen werden op een voetstuk geplaatst. Zo vielen mensen in de straten Paramaribo op hun knieën om God in tranen te danken bij de geboorte van prinses Wilhelmina. Koning Willem de III werd als een held van de emancipatie afgebeeld en bezongen.

Bij dat alles sprak men van de noodzaak van “disciplinering” van de ex-slaven. In naburige gebieden sprak men van “apprenticeship” (Guyana), “association” (Frans Guyana) of “patronato” (Venezuela). Deze politiek vond via onderwijs, kerkelijke tucht en de bezoeken van de Disrictscommissisaris – die tegelijk rechter was – verder ingang. De zendelingen werkten hieraan mee. Zo bijv. A. Bau: “Er is zelden verzet tegen de gevestigde orde. Zelfs kinderen hadden een zekere ingeboren vrees voor de Europeanen.” Bepaalde onbegrepen gebruiken werden geduid als afgoderij, en ook onschuldige dingen zoals borden, schotels, bierkruiken en zijden kleding, die Drexler, een bezoekende zendeling (of DC?) verdacht voorkwamen, werden als afgodisch bestempeld en in de rivier gedumpt.

Na de pauze werden er verschillende vragen gesteld en beantwoord, wat een geanimeerde interactie opleverde. O.a. over de rol van het warenhuis Kersten (werkten zij mee aan genoemde politiek, of waren ze juist emanciperend? Speelde zending en scholing werkelijk een hoofdrol in het genoemde offensief? Of was het uit Afrika geërfde stambewustzijn ook van invloed?

Een hamvraag was: Wat herdenken wij precies op 1 juli? Hierop werd genuanceerd gereageerd, ongeveer als volgt:. Sommigen zijn al blij met de erkenning (van vroeger onrecht). Voor anderen zal het een impuls voor verdere studie zijn. Veel nazaten hebben hun weg gevonden en vonden een evenwicht.

De gespreksleider, br. Frank Ollivieira, memoreerde nog als uiting van genoemde disciplineringscultuur de odo “sakafasi moe de yu krosi”. Dragtenstein benadrukte ook dat zijn presentatie een greep was. Het vele goede dat ook verricht is liet hij niet ongenoemd. Zr. Mildred Uda Lede, tenslotte vatte de conclusies goed samen met de vaststelling, dat bij alles wat er mis is gegaan, het toch voor de EBG pleit dat zij het onderwerp op de kaart heeft geplaatst.

Zo beantwoordde deze lezing in het kader van de Keti Koti activiteiten aan haar doel: in het reine komen met onrecht in het slavernijverleden

Am 17 April hat der fünfte und letzte Vortrag ‘Unterwegs zum 1.Juli 2013‘ staatgefunden. Gastgeber war diesmal die BG Amsterdam Zuidoost in ihrem neuen Kirchensaal ‚We eegi kerki‘. Der Historiker Dr. Frank Dragtenstein sprach über die Erziehungsoffensive, mit der zu Sklaven gemachten auf die Freiheit vorbereitet wurden und später auch auf das Leben in der Gesellschaft vorbereitet werden sollten. Auch die Brüdergemeine hat durch ihre Schulen an dieser Offensive mitgearbeitet.

Br. Dragtenstein sprach erst über das Umfeld in dem die Freilassung der zu Sklaven gemachten stattfand und welche Zielen und Ideale bei der Erziehungsoffensive  eine Rolle gespielt haben. Diese Kampagne war auf die etwa 33.5000 Friegelassenen gerichtet, die auf 220 Plantagen arbeiteten.

Ausführlicher ging er unter anderem auf dem ‚Majestätskult’ ein. Die Verehrung des niederländischen Königs Wilhelm III. und die Darstellung, dass dieser Kónig die Skalven freigelassen hätte, wurde eingesetzt, um den neuen Bürger Vaterlandsliebe und Loyalität bei zu bringen.

Nach der Pause kam es unter Leitung von br. Franklin Ollivieira zu einer lebendigen Diskussion in der unter anderem auch nach der Rolle der Brüdergemeine damals und heute gefragt wurde und überlegt wurde, welchen Platz die Feier von 150 Jahre Keti Koti in der Bewältigung der Vergangenheit einnehmen kann. 

“De Broedergemeente en het beschavingsoffensief« 5e en laatste lezing op weg naar 1 juli 2013

Op Woensdag 17 april 2013 houdt dr. Frank Dragtenstein de vijfde lezing op weg naar 1 juli 2013. Ze draagt de titel: ›de Broedergemeente en het beschavingsoffensief‹. De lezing begint om 19:30 uur in ›Wi Eegi kerki‹ Kortvoort 73, 1104 NA Amsterdam Zuidoost. Zie hieronder voor de flyer.

Die Broedergemeine und die Bildungsoffensive Der 5. und letzte Vortrag  “unterwegs nach Keti Koti 2013“ – Am Donnerstag, den 17. April 2013 hält Dr. Frank Dragtenstein den fünfte Vortrag  „unterwegs nach Keti Koti 2013‘. Er trägt den Titel: ‚die Brüdergemeine und die Bildungoffensive‘ und behandelt die Zeit nach der Abschaffung der Sklaverei. Die Brüdergemeine setzte sich damals dafür ein, dass die ehemaligen Sklaven zu guten Untertanen und Bürgern erzogen wurden.  Br. Dragtenstein spricht über die Bedeutung und Ziele der Brüdergemeine in dieser Zeit und welche Auswirkungen dies hatte auf die Surinamischen  Gemeindeglieder. Die Lesung beginnt um 19:30 Uhr in der Kirche der Brüdergemeine Amsterdam Zuidoost, „Wi  eegi kerki“.

Flyer Lezing5 AmsterdamZO mail

De vierde lezing – een eye opener

De vierde lezing was een eye opener voor de verschillende manieren waarop mensen van Afrikaanse afkomst naar Suriname kwamen. Het wordt vaak te algemeen over “de slaven” gepraat: De lezing gaf inzicht in de verschillende omstandigheden van hun reis en hun bestaan.

Teksten en gedichten luisterden de lezing op en vonden woorden voor de gevoelens, die de historische informatie vandaag de dag oproept.

Der vierte Vortrag öffnete den Zuhörern die Augen für die unterschiedlichen Arten, wie Menschen afrikanischer Herkunft nach Suriname kamen.
Es wird oft allgemein über „die Sklaven“ gesprochen: Dieser Vortrag vermittelte eine Vorstellung von den unterschiedlichen Umständen ihrer
Reise, ihrer Arbeit und ihres Lebens. Texte und Gedichte bereicherten den Vortragsabend und fanden Worte für die Gefühle, die die historischen Informationen heute hervorrufen.

 

 

Vierde lezing in Rotterdam

De vierde lezing op weg naar ketikoti 2013 zal gaan over
de clandestiene, mensonterende invoer van Afrikanen in Suriname na 1814
en hun bekering door de Evangelische Broedergemeente
.
Prof. H.E. Lamur (Amsterdam) zal ons een beeld schetsen over deze twee feiten die zo moeilijk bij elkaar te brengen zijn!

U bent van harte uitgenodigd om mee te luisteren en te discussiëren!
Op woensdag 30. januari 2013 om 19.30 uur
Kerkgebouw, Av Concordia 111, 3062 LE Rotterdam
Inleiding door: Prof. dr. Humphrey E. Lamur (Amsterdam)
Hij is emeritus hoogleraar antropologie, Universiteit van Amsterdam. Sinds 2005 is hij leider van het archiefproject van de Evangelische Broedergemeente in Suriname.
Voor meer informatie klikt U hier.

Am 30. Januar 2013 findet um 19.30 Uhr im Kirchensaal der Brüdergemeine in Rotterdam der vierte Vortrag statt:
Die heimliche und menschenunwürdige Einfuhr von Afrikanern nach 1814 nach Suriname und ihre Bekehrung durch die Brüdergemeine
.

Prof. Dr. Lamur (Amsterdam) wird uns ein Bild von diesen zwei historischen Fakten vermitteln, die so schwer zusammen zu bekommen sind.

 

De derde lezing – de Afro-Surinaamse cultuur in het verleden en anno nu

De derde lezing werd gegeven door drs. Ruth Dors over de invloed van de Afro-Surinaamse cultuur op het geloofsleven van de tot slaaf gemaakten en hun nazaten.
Ruth Dors is socioloog en wetenschappelijk onderzoeker. Zij was ook werkzaam in het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee).

Op 28 november 2012 konden de rond 40 luisteraars in de koningskerk te Amsterdam nieuwe informatie oppakken over historische ontwikkelingen en in discussie gaan over de doorwerking tot het alledaagse leven van nu.

Lezing horen en in discussie met elkaar gaan -
hier en daar werd de opmerking gemaakt om vaker dergelijke bijeenkomsten te houden …. Op weg naar 2013 ….

Am 28. November 2012 fand in Amsterdam der dritte Vortrag in der Reihe “auf dem Weg zur Feier der Abschaffung der Sklaverei 2013″. Der Vortrag wird von der Soziologin Ruth Dors gehalten werden und der Frage nachgehen, wie die Sklaverei-Vergangenheit die Traditionen in der Brüdergemeine geprägt hat.
“Solche Vorträge mit Diskussion – das sollte es öfter geben auf dem Weg nach 2013…”
so die Meinung der Teilnehmenden!

Derde lezing – de doorwerking van de slavernij

Op welke wijze heeft de Afro-Surinaamse cultuur invloed gehad op het geloofsleven van de tot slaaf gemaakten en hun nazaten? U hoort meer daarover in de derde van de “lezingen op weg naar 2013″!

28 november 2012,
Koningskerk, van’t Hofflaan 20, 1097 EP Amsterdam
Begin: 19.30 uur  Inleider: Drs. Ruth Dors (Amsterdam)

Drs. Ruth Dors is socioloog en was als wetenschappelijk onderzoeker ook werkzaam in het Nationaal instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee). Ze verricht onderzoek naar het zendingswerk van de Evangelische Broedergemeente onder de Slavenbevolking van Suriname. Zij is bezig met een dissertatie over cultuur en identiteit van een Afro-Surinaamse groep in Paramaribo.

Am 28. November 2012 findet in Amsterdam der dritte Vortrag in der Reihe “auf dem Weg zur Feier der Abschaffung der Sklaverei 2013″. Der Vortrag wird von der Soziologin Ruth Dors gehalten werden und der Frage nachgehen, wie die Sklaverei-Vergangenheit die Traditionen in der Brüdergemeine geprägt hat.

Tweede lezing: De Evangelische Broedergemeente – slavernij en zending

 

Op 25 oktober 2012 volgden rond 80 mensen in de Avenue Concordia 107 in Rotterdam de lezing van de kerkhistoricus en directeur van het archief van de EBGS in Paramaribo:
Ds. E. Loswijk. Hij gaf voorbeelden voor de inzet van de zendelingen toen, maar ook voor hun tekortkomingen.
De Evang. Broedergemeente Rotterdam en de Evang. Broeder- en Zustergemeente boden de aanwezigen een hapje en een drankje in de pauze aan. De opbrengst is ten bate van het Musical Keti-Koti.

Am 25. Oktober 2012 folgten rund 80 Menschen den Ausführungen des Kirchenhistorikers und Direktor des Archivs der EBGS in Paramaribo Pfr. E. Loswijk. Er bebilderte mit Beispielen den Einsatz der frühen Missionare, aber auch ihre Defizite.
Die Brüdergemeine Rotterdam und die Bruder- und Schwesterngemeine boten den Anwesenden in der Pause kulinarische Überraschungen an, die sie zugunsten des geplanten Musicals Keti-Koti verkauften.

De actualiteit van het verleden – opening van de lezingencyclus

De eerste lezing heeft op 22 oktober in de Broedergemeente Zeist plaats gevonden:
Waarom gedenken wij 150 jaar emancipatie?


Na de inleiding is het voor de 50 aanwezigen voor de hand liggend: bevrijding is een eenmalig gebeurtenis, maar emancipatie is een proces. Dr. Hans Breeveld kon op verrassende wijze de verbinding zichtbaar maken tussen ontwikkelingen op politiek en religieus gebied in Suriname en de emancipatorische draad die er doorheen gaat.

Een van de uitdagingen die nog voor ons liggen: de geschiedenis zou zo moeten doorgegeven worden, dat ook de prestaties en positieve rolmodellen van toen zichtbaar worden. En daar valt er nog veel te ontdekken!

U bent uiteraard ook van harte welkom op de volgende lezing!
Zij wordt gehouden door ds. E. Loswijk op 25 oktober om 19:30 uur
in de Av. Concordia 107, 3062 LE Rotterdam met als thema:
“Zending onder slaven en contractarbeiders – met welke boodschap?“

Lezingencyclus “150 jaar bevrijding van slavernij”

U bent van harte welkom bij de lezingen van de EBG waarin onder meer wordt aandacht besteed aan de geschiedenis van de Broedergemeente in relatie tot de slavernij.

Het is een geschiedenis met verschillende facetten: een geschiedenis van menselijke betrokkenheid en liefde voor de slaven, maar ook van loyaliteit tegenover de coloniale overheid en van schuld. En hoe is het daarna verder gegaan? De volgende lezingen zullen enkele aspecten van de geschiedenis en haar uitwerking belichten.

De lezingen vinden plaats in Amsterdam, Rotterdam en Zeist.
Inleiders van de lezingen zijn:

  • Dr. Hans Breeveld,
  • Drs. Ruth Dors,
  • Dr. Frank Dragtenstein,
  • Prof. Humphrey E. Lamur,
  • Ds. Edgar Loswijk

Na elke lezing is er gelegenheid tot gesprek onder genot van een hapje en een drankje:
Klikt U hier voor meer informatie.